Page 76 - Liselerde Bilim Uygulamaları

su yerçekimi etkisiyle borularda hız kazanıp bün- Hidroelektrik Santrallerin Diğer Santrallere Göre
yesindeki potansiyel enerjiyi kinetik enerjisine dö- Avantajları
nüştürerek ihtiyacımız olan yüksek basınç sağlan-
mış olur. İşte bu yüksek basınçlı su boruların son Su santrallerinin yakıt masrafları yoktur.
bulduğu salyangoz dediğimiz bir yapıya ulaşır. Sal- Santral yedekte kalsa bile kayıplar yok denecek
yangozun amacı suyu tribün çarkının çevresine eşit kadar azdır.
basınçta ve hızda dağıtmaktır. Salyangozun içinde Verimler zamanla azalmaz.
hareketli bulunan bir ayar kanalları dediğimiz hare- Az sayıda eleman gerektirir.
ketli plakalar içeri giren yüksek basınçlı suyu kontrol Enerjinin birim maliyeti oldukça azdır.
etmemizi sağlar. Yük değişmelerine çok çabuk uygunluk gösterir
Bakım ücretleri az olup yapısı basit ve sağlamdır.
Tribün çarkını döndüren suyun miktarını ayar-
layarak istediğimiz tribün gücünü elde edebiliriz. Hidroelektrik Santrallerin Dezavantajları
Suyun tribün çarklarına çarparak onu belli bir hızda
döndürür. Meydana gelen mekanik enerjiyi tribüne Su kalitesinde ciddi düşmesi, bir barajın yapımı
bağlı bir pil vasıtasıyla kendine bağlı olan jeneratör- ve öncesinde; uzun süreli yağış, su, jeolojik çalış-
de döndürmüş olur ve jeneratör enerji üretir. Jene- malar yapılması, su altında kalan arazi için istimlâk
ratörde üretilen alternatif akım gerilim değerlerinin bedelleri ödenmesi, tesis bölgesinde bulunan yeşil
istenilen oranda değiştirilmesi için güç transforma- ve doğal alanların tahrip edilmesi, rezervuar alanla-
törlerine ulaştırır. Akım ve gerilim değerleri emni- rının altında kalan tarım arazileri dönüşsüz bir yok
yetli ve güvenli bir hale getirilerek kullanacağımız oluşa maruz kalması, bölgedeki yer altı su zenginli-
elektrik enerjisi enerji nakil hatları aracılığıyla tüke- ğine kötü etki yapması. ilk kurulum maliyetinin yük-
ticilere ulaştırılır. sek olması, oluşturulan elektriğin şebekeye aktarımı
zor olması dezavantajları vardır.Doğal kaynakların
Hidroelektrik Enerjinin Avantaj Ve Dezvantajları kullanımı ve değerlendirilmesi amacıyla bu ener-
ji çeşitlerine yatırımlar yapılmalı ve ülkeler küresel
Diğer yeşil kaynaklarda olduğu gibi, performans kirlenme konusunda bilinçli olmalıdır.
ve verimlilik arttıkça, faydalar zamanla artma eğili-
mindedir ve bu sayede hem maliyetler hem de çev- Dünya’da Ve Türkiy’ede Hidroelktrik Santral Kul-
resel etki azalır. Hidrogücün dünyanın en önemli lanımı
enerji kaynağı olarak neden önemli bir rol oynadı-
ğını açıklayan avantajlar; temiz ve sürdürülebilirdir, Hidroelektrik, küresel olarak en fazla elektrik
hidroelektrik, sera gazları veya diğer kirleticiler yay- üreten temiz kaynaktır. Uluslararası Enerji Ajan-
madan elektrik ürettiği için temiz bir kaynaktır. Bir sı’nın (IEA) verilerine göre, 2022’deki toplam üretim
hidroelektrik santrali çevreden su almaz Bu nedenle 4.354 TWh ulaştı. Bu değer diğer tüm yenilenebilir
su ayak izi düşüktür. Hammadde ithalatına olan ih- kaynakların toplamından daha fazladır.
tiyaç azalır. Çok esnek bir kaynaktır. Zamanla deği-
şebilen su mevcudiyetiyle karşı karşıya kalan elektrik Hidroelektrik kurulu gücü geçen yıl bir önceki
santralleri son derece esnektir. Kesintileri önleyerek yıla göre 34 bin megavat artarak 1 milyon 397 bin
elektrik şebekesini dengeler. Pompalı depolamalı megavata ulaştı.
hidroelektrik santrali bir enerji deposu görevi görür:
hava koşulları uygun olduğunda rüzgâr veya güneş Çin, hidroelektrik enerjide kurulu güç bakımın-
santralleri tarafından üretilen fazla elektrik, üst re- dan 421 bin megavat ile dünyada ilk sırada yer aldı.
zervuara su pompalamak için kullanılabilir. Taşkın Çin’i, 110 bin megavat kurulu kapasiteyle Brezilya ve
riskini azaltır. Bataklık alanların geri kazanılmasına 102 bin megavat ile ABD izledi. Türkiye ise 33 bin
yardımcı olur. Su yollarının sağlığının iyileştirilme- megavatla geçen yıl 9’uncu olarak dünya sıralama-
sine yardımcı olur, durgun su birikimini azaltarak sındaki yerini korudu.
bataklık alanların geri kazanılmasına yardımcı ola-
bilir. Turistik alanları ve su sporlarını geliştirir. Türkiye’de Hidroelektrik Enerji

Ülkemiz, ilk defa 1951’de özel sektörce yapılan
Derme ve Murgul HES’leri ile hidroelektrik enerji ile

76 ORDU TEMMUZ 2025