Page 54 - Liselerde Bilim Uygulamaları

Gölköy Fen Lisesi

Gölköy Fen Lisesi öğrencileri Beyza
Eren, Hüseyin Alp Eren, Miraç Çaylak
ve Arda Akyıldız, panelde hidroelekt-
rik enerji konusuna yönelik bir sunum
gerçekleştirdi. Çalışmada, hidroelektrik
enerjinin tanımı, santral türleri, üretim
süreçleri ve Türkiye’deki uygulamalarına
dair detaylı bilgiler paylaşıldı.

Sunumun girişinde hidroelektrik
enerjinin genel çerçevesini çizen öğrenciler, bu Beyza Eren, hidroelektrik enerjinin yalnızca bü-
enerji türünün akan suyun hareketinden elde edi- yük ölçekli santrallerde değil, kırsal yaşamda ve ge-
len elektrik olduğunu vurguladı. Hüseyin Alp Eren, leneksel sistemlerde de karşılık bulduğunu ifade etti.
enerji dönüşümünü anlatırken, “Barajlarda biriken “Geçmişte su değirmenleriyle tahıl öğütme, küçük
suya potansiyel enerji kazandırılır. Bu su, yerçekimi- ölçekli sulama sistemleri ya da kırsalda mekanik
nin etkisiyle yüksekten bırakıldığında salyangoz ya- enerji üretimi gibi alanlarda da su gücü kullanılmış-
pısına ulaşır. Burada su, tribün çarklarına çarparak tır. Bu, hidroelektriğin sadece günümüz teknoloji-
onları döndürür ve bu hareket, bağlı olduğu jenera- siyle değil, geçmişle de bağ kuran bir enerji biçimi
törde elektrik enerjisine dönüşür” ifadeleriyle siste- olduğunu gösteriyor.” dedi.
min işleyişini teknik açıdan açıkladı.
Miraç Çaylak ise sunumun teknik alt yapısını üst-
Hüseyin Alp Eren, hidroelektrik santral türlerini lenerek, elektrik üretiminin fiziksel temelini açıkla-
sınıflandırarak farklı kurulum modellerine dikkat dı. “Jeneratörler, hareket halindeki iletken tellerin
çekti. “Barajsız santrallerde akan suyun debisinden manyetik alan içinde oluşturduğu gerilim sayesinde
doğrudan yararlanılırken, barajlı santrallerde su ön- elektrik üretir. Faraday’ın elektromanyetik indük-
ceden depolanır ve kontrollü şekilde türbinlere ileti- siyon yasası bu sistemin temelidir. Hidroelektrik
lir. Pompajlı sistemlerde ise enerji fazlası zamanlarda santrallerde de mekanik enerji, tribünlerin döndü-
su yukarı pompalanarak gerektiğinde yeniden kulla- rülmesiyle sağlanır ve jeneratör yardımıyla alternatif
nılmak üzere depolanır. Bunlara ek olarak med-cezir akıma dönüştürülerek iletim hatlarına gönderilir. Bu
ve depresyon tipi santraller gibi daha az yaygın ama süreçte salyangoz yapısı ve ayar kanalları, suyun yö-
ilginç örnekler de dünya genelinde kullanılmakta- nünü ve basıncını düzenleyerek türbine dengeli bir
dır” dedi. akış sağlar.” dedi.

Hidroelektrik enerjinin avantajları ve sınırlı-
lıkları dengeli biçimde ele alındı. Arda Akyıldız,
“Su gücüyle çalışan santraller yakıt maliyeti gerek-
tirmez, işletme giderleri düşüktür ve uzun vadeli
sürdürülebilirlik sağlar. Ancak bu sistemlerin ilk
kurulum maliyetleri yüksektir ve büyük barajlar
doğal alanlarda geri dönülmez çevresel etkiler
oluşturabilir.” diyerek kapsamlı bir değerlendir-
mede bulundu. Beyza Eren ise Türkiye’deki hid-
roelektrik üretim kapasitesine değinerek, “2024
verilerine göre, Türkiye elektrik üretiminin yüzde
22’sini HES’lerden karşılamaktadır. Bu oran, ül-
kemizin yenilenebilir enerji politikasında hidroe-
lektriğin önemli bir yer tuttuğunu ortaya koyuyor.”
dedi.

54 ORDU TEMMUZ 2025